Wet DBA in 2026: wat betekenen de nieuwste ontwikkelingen voor zzp’ers?

De Wet DBA houdt zzp’ers en opdrachtgevers al jaren bezig. Mag je nog wel jarenlang voor dezelfde opdrachtgever werken? Moet je meerdere klanten hebben? En loop je straks het risico dat de Belastingdienst bepaalt dat je eigenlijk werknemer bent? Sinds 1 januari 2025 is er iets belangrijks veranderd. De Belastingdienst handhaaft weer volledig op schijnzelfstandigheid. In 2026 is die handhaving een stap verder gegaan. Tegelijkertijd zijn plannen voor nieuwe zzp-wetgeving aangepast. En daar komt eind 2026 nóg een nieuwe regel bij.

Tijd om de balans op te maken. Wat is nu de stand van zaken rondom de Wet DBA? Wanneer kun je gewoon als zzp’er blijven werken en wanneer is loondienst een logische of zelfs noodzakelijke oplossing?

Wat is de Wet DBA precies?

De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties, kortweg Wet DBA, bestaat sinds 2016. Het doel was om duidelijkheid te geven over de vraag: werk je echt als zelfstandig ondernemer, of is er eigenlijk sprake van een arbeidsovereenkomst?

In de praktijk zorgde de wet juist voor veel onzekerheid. Daarom gold jarenlang een handhavingsmoratorium. De Belastingdienst kon daardoor maar beperkt optreden.

Dat veranderde op 1 januari 2025. Sinds die datum is het moratorium vervallen en hanteert de Belastingdienst weer de normale handhavingsregels. Bij een controle kan de Belastingdienst direct correcties en naheffingsaanslagen opleggen als blijkt dat iemand ten onrechte als zzp’er werkt.

Dat betekent niet dat zzp’en sinds 2025 ineens moeilijker of verboden is. De overheid benadrukt juist dat werken met zelfstandigen mogelijk blijft. Het gaat om situaties waarin iemand op papier zzp’er is, maar in de praktijk eigenlijk als werknemer werkt.

Zzp’ers werken steeds vaker zelfstandig, maar de regels rondom de Wet DBA blijven belangrijk.

Wat is er veranderd in 2026?

Voor 2025 gold nog een zachte landing. Hoewel de Belastingdienst al kon corrigeren en naheffen, werden over 2025 nog geen verzuim- en vergrijpboetes opgelegd.

Sinds 1 januari 2026 kunnen wel vergrijpboetes worden opgelegd. Verzuimboetes volgen nog niet. Ook kan de Belastingdienst sinds 2025 met terugwerkende kracht corrigeren vanaf die datum. Bij kwaadwillendheid of het niet opvolgen van eerdere aanwijzingen kan zelfs verder worden teruggekeken.

Voor opdrachtgevers betekent dit een groter financieel risico bij een verkeerde kwalificatie. Dat merk je als zzp’er ook. Opdrachtgevers worden kritischer over hoe ze zelfstandigen inzetten. Soms leidt dit ertoe dat opdrachten anders worden ingericht of dat voor bepaalde functies toch een arbeidsovereenkomst wordt aangeboden.

Wanneer ben je schijnzelfstandig?

Dit is een lastige vraag. Er is geen simpele regel zoals “je mag maximaal één jaar voor dezelfde opdrachtgever werken” of “je moet minimaal drie opdrachtgevers hebben”.

De beoordeling kijkt naar alle feiten en omstandigheden van de samenwerking. De Belastingdienst gebruikt een toetsingskader dat is gebaseerd op rechtspraak van de Hoge Raad, waaronder het Deliveroo-arrest.

Hierbij spelen vragen een rol zoals:

• Wie bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd?

• Bepaalt de opdrachtgever wanneer en waar je werkt?

• Maak je feitelijk onderdeel uit van de organisatie?

• Loop je zelf commercieel risico?

• Bepaal je zelf je tarieven?

• Gebruik je eigen bedrijfsmiddelen?

• Kun je opdrachten weigeren?

• Ben je zichtbaar actief als ondernemer?

• Werf je zelf klanten?

• Investeer je in je onderneming?

• Is er sprake van een duidelijk afgebakende opdracht of vervul je structureel een functie binnen de organisatie?

  
  

Geen van deze punten geeft op zichzelf het antwoord. De Hoge Raad bevestigde in februari 2025 dat er geen vaste rangorde is tussen deze omstandigheden. Ook het ondernemerschap buiten de betreffende opdracht mag worden meegewogen.

Dat betekent dat twee mensen theoretisch hetzelfde werk voor hetzelfde bedrijf kunnen doen, maar toch verschillend worden beoordeeld door de Belastingdienst.

Het contract is niet het belangrijkste

Een belangrijke ontwikkeling is dat de Belastingdienst sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer beoordeelt. Bestaande goedgekeurde modelovereenkomsten mogen onder voorwaarden nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt.

De reden is simpel: een contract kan zeggen dat je zelfstandig werkt, maar uiteindelijk gaat het om wat er in de praktijk gebeurt.

Een contract zegt niet alles over je status als zzp’er.

Wat betekent dit voor jou als zzp’er?

De strengere handhaving betekent dat je goed moet letten op hoe je samenwerkt met opdrachtgevers. Zorg dat je echt zelfstandig werkt en dat je ondernemerschap duidelijk zichtbaar is.

Denk aan:

• Zelf je tarieven bepalen

• Meerdere opdrachtgevers hebben

• Zelf klanten werven

• Zelf je werktijden en locatie bepalen

• Investeren in je eigen bedrijfsmiddelen

• Duidelijke, afgebakende opdrachten uitvoeren

  
  

Als je merkt dat je eigenlijk structureel binnen één organisatie werkt, zonder veel vrijheid, kan het verstandig zijn om te overwegen of loondienst een betere optie is.

Hoe kan je ondersteuning krijgen?

Voor zzp’ers die willen groeien en hun administratie op orde willen houden, is het slim om te kiezen voor een betrouwbare partner. Bijvoorbeeld een online boekhoudservice die je helpt met je financiële administratie, zodat jij je kunt richten op je werk en klanten.

Een voorbeeld is De Online Boekhoudadviseur. Zij bieden een persoonlijke en zorgeloze online boekhouding. Zo weet je zeker dat je administratie klopt en ben je voorbereid op controles. Dit geeft rust en ruimte om te groeien.

Wat staat er nog te gebeuren eind 2026?

Eind 2026 komt er een nieuwe regel bij die de positie van zzp’ers verder beïnvloedt. De details zijn nog niet helemaal duidelijk, maar het is belangrijk om op de hoogte te blijven.

Blijf je goed informeren en zorg dat je samenwerking met opdrachtgevers helder en transparant is. Zo voorkom je verrassingen en houd je grip op je ondernemerschap.

Eind 2026 komt er een nieuwe regel die zzp’ers raakt.

Samenvattend

De Wet DBA blijft een belangrijk onderwerp voor zzp’ers. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig en in 2026 is de handhaving strenger geworden. Er is geen simpele regel over hoe lang je voor één opdrachtgever mag werken. Het gaat om de feiten en omstandigheden van jouw samenwerking.

Een contract zegt niet alles. De praktijk telt. Daarom is het belangrijk om je ondernemerschap duidelijk te maken en te zorgen voor meerdere opdrachtgevers en zelfstandigheid in je werk.

Wil je zeker weten dat je administratie klopt en dat je goed voorbereid bent? Overweeg dan een betrouwbare online boekhoudservice zoals De Online Boekhoudadviseur. Zo houd je grip op je financiën en kun je je richten op wat echt telt: jouw bedrijf laten groeien.

Blijf alert op nieuwe regels, vooral die eind 2026. Zo blijf je zelfstandig en voorkom je problemen met de Belastingdienst.

Disclaimer: Dit artikel is bedoeld als informatieve tekst en vervangt geen professioneel advies. Raadpleeg bij twijfel altijd een specialist.